Bygewerk op 2 Maart 2024

Redakteur: Jana Luther | Help ons | Weekliks | Woordewisseling | Podsendings | Teksredaksie

Van 2020 af word eietydse taalgebruik – nuwe woorde, betekenisse, uitdrukkings, asook ouer vorme wat meestal nog nié in ander woordeboeke staan nie – intyds hier versamel en maandeliks in Pharos Aanlyn bygewerk. Van November 2023 af word, met toestemming, ook ’n groot versameling taalrubrieke, -podsendings en ander -insetsels stelselmatig bygevoeg. Dit kry jy slegs hier. Tik ’n woord in die soekkassie en vind dit dadelik, indien dit in een van of in albei hierdie bronne opgeneem is – ook Engelse woorde. Onthou dat ’n lewende woordeboek, nes Afrikaans, heeltyd groei en verander. Neem deel aan ons leesprogram en help ons!

Getal trefwoorde vandag: 3 449

A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

zama-zama (Zoeloe, informeel)

s.nw. | zama-zamas | [soms verkort tot zama] informele of onwettige mynwerker: Onwettige mynwerkers – sogenaamde zama-zamas – voer ’n anargistiese bestaan as deel van georganiseerde misdaadsindikate wat die staat R18 biljoen per jaar aan die verlies van inkomste en belasting kos (Jacques Pauw, Vrye Weekblad, 10 Maart 2023). Die onwettige mynbou het sy oorsprong in die laat 1990’s gehad toe zama-zamas begin het om uitgewerkte en verlate skagte op die Vrystaatse goudvelde te beset, sê ’n direkteur van die Wêreldwye Inisiatief teen Transnasionale Georganiseerde Misdaad (GI-TOC) (Jacques Pauw, Vrye Weekblad, 10 Maart 2023). Die bedryf sukkel al jare met onwettige myners, of zama-zamas, wat hulself met omkoopgeld of deur manipulasie in die myne kry, waar hulle dan stukke goudriwwe uitkap, koperkabels steel en in skietgevegte met mekaar en veiligheidswagte betrokke raak (Allan Seccombe, Vrye Weekblad, 1 November 2019). Daar is omtrent 30,000 zama-zamas in Suid-Afrika, en dis ’n mengsel van Suid-Afrikaners en burgers van buurlande van waar ons myne tradisioneel arbeid inkry, soos Lesotho, Mosambiek en Zimbabwe (Allan Seccombe, Vrye Weekblad, 1 November 2019). Dis nou die zama-zamas […] die ouens wat skelmpies snags die myne se drade knip en sakke vol gruis maak om later by die huis te sif (Willie Hanekom aan Hein Eksteen, Vrye Weekblad, 3 Januarie 2020). Terwyl die polisie bogronds toerusting en hutte verbrand, is die zamas ondergronds en dáár gaan geen polisieman dit waag nie. In daardie tonnels is dit ’n totale ander sekondêre gemeenskap met hul eie reëls en leiers waar menselewens niks werd is nie (Erika Gibson, Vrye Weekblad, 12 Augustus 2022).ENGELS: zama-zama


ww. | het gezama-zama |
1
informeel of onwettig myn: Ja, hulle zama-zama hier ook. Nou die dag grou hulle iewers onder die teerpad in en daar val die spul op hulle. (Willie Hanekom aan Hein Eksteen, Vrye Weekblad, 3 Januarie 2020).

2
gruis sif in die hoop om diamante te vind: Hy begelei my uit die gebied en in die buitewyke van Port Nolloth op pad na sy huis wys hy my drie kinders in die mis wat onder ’n flou straatlig besig is om gruis te sif, te zama-zama (Peet Steyn, Vrye Weekblad, 13 Januarie 2023).


oorsprong:
Van Zulu ukuzama ’n kans vat, weer probeer.


Let wel
As ’n soekwoord nie as trefwoord opgeneem is nie, word voorbeelde van die woord in ander artikels vertoon, indien dit voorkom. Soek dan met CTRL-F om sulke voorbeelde op jou rekenaarskerm uit te lig.

Please note
This dictionary mainly contains words, meanings and expressions that have not yet been included in other Afrikaans dictionaries, together with a collection of language columns, blogs, video inserts and podcasts. If a search word is not included as a headword, examples of the word in other entries (definitions, usage examples, usage notes, etc) are displayed, if they occur. Then search with CTRL-F to highlight such examples on your screen.


  Rubrieke en podsendings van 2024

“Ek doen” (Netwerk24)

Afrikaans is ’n steentjie in die Afrikamosaïek (Netwerk24)

Luister mooi, stilbly is ook ’n antwoord (Netwerk24)

Die bouwerk wat ons help uitstyg (Netwerk24)

Dikdood of op ’n wilde perd die nuwe jaar in (Netwerk24)


Soek met spesiale karakters

SimboolFunksieVoorbeeld
"..."Frase"ten opsigte van"
_Een ontbrekende karaktercal_one
%Enige aantal ontbrekende karakterska%abidiol
/1-9Binne dié getal woorde van mekaar, in dié volgorde"wat lei"/7
@1-9Binne dié getal woorde van mekaar, in enige volgorde"wat lei"@7
&Vind al tweevirus & epidemie
|Vind die een of die andervirus | epidemie
#Vind die een of die ander, maar nie al twee nievirus # epidemie

Hierdie woordeboek is aan geen ander woordeboekprojek verbonde nie en word deur niemand geldelik gesteun nie. Dit is ’n onafhanklike inisiatief van die redakteur in haar vrye tyd.

Kopiereg © 2020-2024 Jana Luther