Indeks | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | 1 | 2 | 3 | 4 | 5


Labarang s.nw. [gewoonlik enkelvoud] (Islam) Ook Labarangfees drie dae lange fees wat begin op die dag van die beëindiging van Ramadaan. | SINONIEM(E): Fees van Eid-oel-Fiter

laboratoriumvleis s.nw. [geen meervoud] kweekvleis

lag
ww. | het gelag | | ENGELS: laugh

s.nw. | lagge, lagte | | ENGELS: laugh | laughter

Tja, tja! gie-gie, hegge-hegge, hêê!

Hoe lag ’n mens in Afrikaans? Of liewer: “Hoe moet ek in geskrewe Afrikaans korrek lag: Haha, Hahaha, Ha-ha, Ha-ha-ha, Ha ha, Ha ha ha, Bwahahaha ...?” So vra Hennie onlangs op Facebook.

Lol. Die klem op korrektheid laat my glimlag en ek wil nog –

Maar die ywerige Taaltameletjieraadgewers het Hennie klaar na reël 12.14 van die AWS verwys: “Reduplikasies waarvan die dele identies is, asook afleidings en fleksievorme daarvan, word met ’n koppelteken geskryf”: “fluit-fluit”, “plek-plek”, “staan-staan”, “’n-’n”, “t-t-t” ...

Ook “ha-ha-ha”, dus. Soos Huisgenoot glo skryf. “Ook so geleer – met ’n uitroepteken,” beaam Bloemfontein se Skrywersvereniging.

Ha-ha-ha! Vir hoeveel soorte lag (beleefd, boos, kinderagtig, sarkasties, slu, spottend, stout, verveeld, verleë, ...), wonder ek, deug dié “bo-opse lag”, soos Langenhoven sou sê? Sou hy ook in sy vuis gelag het (in sy mou sou glo anglisisties wees), want lag kom tog nie altyd uit die maag nie?

Iemand kan daar staan en jou dom-verleë aangrinnik met ’n gesig wat tot ’n lag vertrek, soms met ’n gromgeluid uit die keel daarby, terwyl nóg hy nóg jy lus het vir grappies. ’n Mens kan grinnik van pret, maar ook van senuagtigheid of spot. As boosaardigheid teenwoordig is, word grinnik ’n grynslag, ’n hoonlag: spottend, haatlik, bitter, satiries.

Jy kan jou teleurstelling oor iets verberg deur dit af te lag. ’n Mens kán deur jou trane lag.

’n Lag kan wissel van ’n ingetoë glimlag tot ’n beheerste, ironiese, meerderwaardige grimlag. ’n Flou laggie kan aangroei tot ’n breë lag wat die mond van oor tot oor laat rek. Lag kan vrolik, sorgvry wees, of ’n onderdrukte geproes, ’n kinderagtige gegiggel, ’n giggellag, slu en nydig, of ’n geklike geggellag, kekkellag, koggellag.

Partykeer is ’n mens dik van die lag, partymaal sukkel jy om jou lag te bedwing. As jy dit nie regkry nie, as jy jou lag nie kan hou nie, proes jy, uiter jy ’n blaaslag wat die druppels laat spat.

Iemand wat uitbars van die lag, lag bulderend, agter uit die keel, agter uit die kiewe, kraai van plesier. Ander word oorval deur skielike lagbuie wat kan oorgaan tot lagstuipe, huilstuipe selfs, ’n onbedaarlike lagbui wat mense laat skrik.

Net so kan storiekarakters brul, gier, die maag vashou, lag of hulle betaal word, dermate dat hulle nie kan praat nie. Hiklag. Hoeslag. Huillag. Skater.

Ek lag my ’n apie, ’n boggeltjie ... ’n boggeltjie met ’n stompstertjie, met ’n skuifraampie, ’n ertjie, ’n papie. Ek lag my gô uit. Ek lag my gedaan, krom, siek, slap ... slap katjie, katswink. ’n Mens kan stik, kruip, rol, krul, lê van die lag. Iemand wat só onbedaarlik lag, kan ’n mens maar sê, se lagsakkie het gebars. ’n Duisendpoot het hom gebyt, word soms gesê – ’n herinnering aan die ou volksgeloof dat iemand wat deur ’n duisendpoot gebyt word, lag tot hy daarvan sterf.

Om laggeluide te beskryf, bied die WAT onder meer die tussenwerpsels “ha”, ‘hè’ en “hi” wat twee of drie maal herhaal of in reekse verbind kan word. “Hè” vir ’n huil-lag, “hi” vir ’n hoë laggeluid, “ha” vir lag uit die maag: Ha-ha-ha! Hè-hè! Hi-hi-hi! Hi! Vir ’n harde keellag is daar “ka” en “kê”.

In korpusse van geskrewe taal vind ek by vernuftige skrywers wat klaarblyklik oor ’n goeie gehoor, ruim mensekennis en ’n fyn waarnemingsvermoë beskik, ook nog “hie” en “gie” en ander klanknabootsende vorme. Soms gekoppel, soms vas aanmekaar. Ek vind geen fout daarmee nie. Vergelyk, byvoorbeeld:

Kê-kê-kê! Hy het ’n skelle, sketterende skaterlag waarmee hy jou tart.
(F.A. Venter, Die keer toe ek my naam vergeet het)

“Ernst,” het dr. Con dikwels met ’n raaiselagtige glimlag aan my gesê, “is ’n uitstekende toneelspeler.” En wanneer ek hom gevra het om dié stelling toe te lig, het hy op Coniaanse wyse “hiehiehie” gelag en van onderwerp verander.
(Hennie Aucamp, Allersiele)

Hy vra my uit oor alles wat gebeur het, en tussendeur lag hy gie-gie-gie en ga-ga-ga en ek dink nie dis ’n grap nie.
(George Weideman, Draaijakkals)

En wat gebeur toe? Die donker wolk oor Hugo se gesig verdwyn voor een groot volmaanglimlag. Toe skaterlag hy dat jy hom in Kerkstraat kan hoor. “Tja, tja! gie-gie . . . hegge . . . hêê . . .” Alles aan hom skommel. [...] Tja, tja! Hegge-hegge. Gie-gie.”
(P.H. Nortjé, Wellington se suiker)

Maar hierteenoor is daar natuurlik ook die pruimmonde wat g’n duisendpoot hoef te vrees nie; diegene waarvan skynbaar niks ooit die lagspiere prikkel of kielie nie, wat selde ’n lagspier trek, en selfs dan lag of hulle kiespyn het.

Van so iemand het Eugène Marais geskryf: “Elke keer dat hy glimlag, skeur sy broek.”

Jana Luther  



lakmoes s.nw. [geen meervoud] (chemie) blou kleurstof in alkaliese omgewings, maar wat by die aanwesigheid van suur rooi verkleur.
samestellings:
lakmoestoets

KYK OOK: lakmoestoets


lakmoestoets s.nw. | lakmoestoetse |
1
(chemie) toets waarby die kleurstof lakmoes gebruik word om die alkaliniteit of suurgraad van ’n oplossing/ens. vas te stel lakmoes

2
(figuurlik) betroubare toets om iets te bepaal: M het dié boek nuttig gevind omdat die skrywers ’n lakmoestoets vir die identifisering van anti-demokratiese politici ontwikkel het. Eskom het die lakmoestoets geword van of die Cyril Ramaphosa-administrasie die land weer op sy voete sal kan kry (Die Burger, 13 Maart 2019). Wat elektriese voertuie betref, is reikafstand maar die groot lakmoestoets (Die Burger, 14 September 2017). | ENGELS: litmus test


laksjmi-armband s.nw. | laksjmi-armbande | Ook lakshmi sewestringarmband deur Hindoes gedra as simboliese verbintenis tot hul geloof. | ENGELS: lakshmi bangle | lakshmi bracelet
OORSPRONG:
Laksjmi Hindoegodin van geluk en voorspoed.


landlyn s.nw. | landlyne |
UITDRUKKING(S):
’n landlyn soek vir jou selfoon sukkel om by te hou by nuwe tegnologie: (Heino du Plessis, Facebook, 3 Mei 2020).


lang b.nw. | lange | langer | die langste | [predikatiewe vorm: lank] | ENGELS: long
lang skaal lang skaal

UITDRUKKING(S):
lang bome toe wees dood wees; gesterf het: As Eskom dié mense se elektrisiteitsverskaffer was, was hulle almal lánkal reeds lang boompies toe (Fanie van der Merwe, “Fanie Os Oppie Jas”, Facebook, 8 Maart 2019).


lang skaal woordgroep | ENGELS: long scale

Die 11de uitgawe van die Afrikaanse woordelys en spelreëls (2017) verduidelik sistematies die verskil tussen die lang skaal (wat in Suid-Afrika en Afrikaans vir groot getalle gebruik word) en die kort skaal (wat onder andere in die VSA gebruik word).



langbome s.nw. [meervoud]
UITDRUKKING(S):
langbome toe skuif sterf: My boekrakke kreun onder al die boeke wat ek my beloof het om eendag weer te lees voordat ek langbome toe skuif (Hans Strydom, Netwerk24, 21 Mei 2020).


lapvreter s.nw. (figuurlik, informeel, skertsend) (industriële) naaimasjien: Ek spring weg en rits verwonderd tussen die rye lapvreters tot by die uitgang (Jeremy Vearey, Jeremy van die Elsies, 2018).

larweplaas s.nw. | larweplase | aanleg waar daar vir die vervaardiging van proteïenmeel, en die verkryging van larwemis, wat as bemesting gebruik word, met vlieglarwes geboer word: [D]ie larweplaas in Kalifornië sal gegrond wees op [die] bestaande aanleg in Philippi in Kaapstad, waar sowat 250 ton organiese afval daagliks deur vlieë verwerk word (Netwerk24, 2 November 2019). | SINONIEM(E): vliegplaas | ENGELS: larvae farm | fly farm

Lasarus s.nw. [gewoonlik enkelvoud]
UITDRUKKING(S):
dis Lasarus of lykshuis dis reg of weg; die nou of nooit: (Max du Preez, Vrye Weekblad, 25 Oktober 2019). | ENGELS: it’s make or break | it’s now or never


latjiebeen b.nw. [verbuig nie] (lekties, informeel) verlief(derig).
UITDRUKKING(S):
jou latjiebeen (by iemand) hou by iemand (probeer) aanlê; na iemand vry.


lattekuns s.nw. [geen meervoud] kuns/tegniek om met skuimende melk dekoratiewe patrone op ’n (caffè) latte of cappuccino te skep: Ek het nog altyd daarvan gehou om interaksie met mense te hê, en om die lattekuns te maak is soveel pret dat ek nie aan iets anders kan dink wat ek eerder graag sal wil doen nie (Netwerk24, 13 Junie 2015). | SINONIEM(E): melkkuns | ENGELS: latte art





LBS afk., s.nw. | LBS’e | leerbestuurstelsel: Die meeste LBS’e is webgebaseerd om toegang op enige plek en enige tyd moontlik te maak (Du Plessis, Linda e.a., Leerbestuurstelsels teenoor sosialenetwerk-omgewings: die ontwikkeling van ’n geïntegreerde tegnologiese onderrig-leer-model: geesteswetenskappe, LitNet Akademies, 1 Maart 2013). | ENGELS: learning management system | LMS
KYK OOK: leerbestuurstelsel


LED
afk. ligemissiediode; liguitstralende diode. | ENGELS: LED

s.nw. | LED’s | Ook LED-lamp | LED-lampe | LED-lampie |, LED-lig | LED-ligte | LED-liggie |, LED-gloeilamp kragbesparende lamp met ’n lang lewensduur wat – in plaas van ’n gas – ’n stafie of stafies (liguitstralende diode[s]) as ligbron het: Halogeen-, kompakte fluoorlampe (CFL’s) en liguitstralende diodes (LED’s) is almal doeltreffender as gloeilampe, wat energie in meer hitte as lig omskakel (Beeld, 20 Mei 2016). Met die tegnologie van LED-ligte wat net ses watt gebruik teenoor die normale 50 watt van halogeen-gloeilampe, beteken dit ’n groot besparing (Lize Mulder, Die Burger, 18 Februarie 2011). Die Kaapstad-metro het straatligte langs meer as 1 200 km van sy paaie reeds vervang met LED-ligte, wat 40% minder krag as ouer straatligte gebruik (Netwerk24, 24 Februarie 2020). | ENGELS: LED | LED lamp

samestellings:
LED-beligting: Vervang heel eerste konvensionele gloeilampe deur hoogs doeltreffende LED-beligting. LED-gloeilampe gebruik slegs sowat ’n tiende van die energie wat konvensionele gloeilampe benodig (Linette Retief, Netwerk24, 10 Junie 2017).


leefling s.nw. | leeflinge | [gewoonlik enkelvoud] (informeel) persoon met wie jy jou lewe deel: En daarmee groet ek julle. My ghoelasj is amper klaar en my leefling wag. Sy is honger (Louis Esterhuyzen, Facebook, 2 Augustus 2020). | SINONIEM(E): lewensmaat | ENGELS: life companion | partner
OORSPRONG:
Woordspeling op liefling.


leer s.nw.
gemengde leer Ook vervlegte leer leer wat onderrig-leersituasies van aangesig tot aangesig, soos in ’n klaskamer of lesingsaal, kombineer met aanlyn elemente wat op/vanaf enige plek benut kan word: Daar (is) reeds navorsing gedoen oor die gebruik van tegnologie (bring-jou-eie-toestel), dat dit voordelig vir klaskamerinteraksie tussen student en dosent is en dat dit vervlegte (gemengde) leer moontlik maak ten einde “beide intydse [en] interaktiewe klasdeelname te bevorder” Foo en Cheung (2017:85) argumenteer dat die grootste aantrekkingskrag van gemengde leer die vermoë daarvan is om die positiewe eienskappe van twee leeromgewings, naamlik aangesig-tot-aangesig-leer en e-leer, te kombineer (Ria Taylor, Michele van der Merwe, ’n Behoefte aan die integrering van tegnologie in die Afrikaans Huistaal-klaskamer om die ontwikkeling van 21ste-eeuse vaardighede te ondersteun, LitNet, 21 Februarie 2019). | ENGELS: blended learning | SINONIEM(E): versnitleer


leerbestuurstelsel s.nw. | leerbestuurstelsels | [afkorting: LBS] enige webgebaseerde sagtewarepakket wat ’n universiteit of ander opvoedkundige instelling vir lewering en bestuur van leerinhoud en hulpbronne aan studente gebruik: Rouse (2012) definieer ’n leerbestuurstelsel (LBS) meer uitgebreid as ’n webgebaseerde toepassing wat gebruik word om die leerproses te beplan, dit te implementeer, toegang daartoe te verleen en leerderdeelname te monitor (Du Plessis, Linda e.a., Leerbestuurstelsels teenoor sosialenetwerk-omgewings: die ontwikkeling van ’n geïntegreerde tegnologiese onderrig-leer-model: geesteswetenskappe, LitNet Akademies, 1 Maart 2013). Leerbestuurstelsels, soos Blackboard of Moodle, versamel reeds volumes groeiende data van studente se akademiese prestasie, stelselinteraksie, sowel as persoonlike en demografiese inligting (Eduan Kotzé, ’n Oorsig van grootdata- en datawetenskaponderrig aan Suid-Afrikaanse universiteite, 3 November 2016). | ENGELS: learning management system | LMS
KYK OOK: LBS


lektriek (uit Engels, informeel, lekties)
s.nw. [geen meervoud] elektrisiteit: Die kinders wat met krullers in die hare in die son moes speel sodat dit kon droog word, omdat hul huise nie lektriek gehad het nie, het lustig gespeel met die kinders wat die luukse van ’n yskas en haardroër en ’n stouf geken het (Jo-Ann Floris, Netwerk24, 14 Februarie 2018). Na ’n lang ruk beduie sy na haar bene. “Hulle het goeters aan hom vasgemaak wat die lektriek deur hom stuur.” (Leon van Nierop, Skrikkelkind, 2000). Hulle wag vir ’n straatadres, ’n eenvoudige plek van hul eie. Nie ’n chateau of spogwynplaas nie, ’n gewone Hop-huis met ’n spoeltoilet binne, “lektriek” en kraanwater (Herman Lategan, Netwerk24, 13 Desember 2014). | ENGELS: electricity

b.nw. [attr. en pred.] elektries: Laat my verlang na ons plaas. Koolstoof met lou oond met warmwaterdonkie. Het met hout, kole en mieliestronke gewerk. Ek het op my pa se skoot gesit in die winter en die dennebome sien waai deur die kombuisvenster. Vrede, veiligheid en rustigheid. Shame, nou is ek ’n weeskind met 'n lektriek stoof! (Klaas Prinsloo, Tuis, 30 September 2013 ). | ENGELS: electric


leprechaun [uitspraak: le-pre-gan] s.nw. | leprechauns | (in Ierse volksoorlewerings) mitiese (aard)mannetjie/kabouter met ’n lang rooi baard, geklee in ’n groen (in party ou verhale rooi) pak en hoed: In my tas glimlag ’n leprechaun (Ierse kabouter) met ’n groen klawer op sy hoed (Marianne Peacock, Beeld, 16 Julie 2012 ).
OORSPRONG:
Van Iers kleiner + chorp, uit Latyn corpus, liggaam.


lesbiër s.nw. | lesbiërs | lesbiër.
KYK OOK: lesbies, gay



lesbies b.nw. | lesbiese | van of wat betref die verhoudings en aktiwiteite van ’n gay vrou of vroue.
KYK OOK: lesbiër, gay


leunstoelkok s.nw. | leunstoelkokke | iemand wat na kookprogramme op TV en so meer sit en kyk, eerder as om self te kook, en menings oor kookkuns/geregte/spyskaarte/ens. daarop, en nie op eie ondervinding nie, baseer: As leunstoelkok kan ek bevestig dat ek al met menige sjefs in die bed geklim het en op verskeie kulinêre ekspedisies gegaan het sonder om ’n wok te beweeg (Henk Serfontein, 24 Mei 2019). | SINONIEM(E): leunstoelsjef | ENGELS: armchair cook | armchair chef

leunstoelsitter s.nw. (afkeurend) onaktiewe persoon wat baie sit en min doen, wat dalk praat, maar selde sy/haar kant bring: Kan die leunstoelsitters, die salaristrekkers, nie ook ’n slag uit hul stoele opstaan nie? (G.P.D. Terblanche, Volksblad, 5 Maart 2020).

leunstoelsjef s.nw. | leunstoelsjefs | leunstoelkok

LGBTQ afk. LGBTQIA

LGBTQIA afk. [afkorting van: lesbies, gay, biseksueel, transgender, queer, interseksueel, aseksueel] Ook LGBTI, LGBTQ, LGBTQIA+ (gebruik om te verwys na persone en gemeenskappe) wat die hele spektrum van menslike seksualiteit en gender insluit. | ENGELS: LGBTQIA+
samestellings:
[ook los van die daaropvolgende woord geskryf] LGBTQIA-aktivis: Desmond … is ’n LGBTQIA-aktivis en selferkende ‘fopdoskind’ (Netwerk24, 13 Februarie 2018). | LGBTQIA+-gemeenskap: In hul verklaring aan Petersen het die studente van die LGBTQIA+-gemeenskap hul uitdagings en probleme uiteengesit (Romantha Botha, Netwerk24, 8 Julie 2015). Vir die eerste paar maande het sy tuisgegaan in ’n veilige hawe vir die LGBTI+-gemeenskap (lesbiese, gay, biseksuele, transgender, interseks- en ander genderdiverse mense) wat intussen sy deure moes sluit (Elsabé Brits, Vrye Weekblad, 2 Augustus 2019). | LGBTQIA+-mense, LGBTQIA+-persone [gewoonlik meervoud]: LGBTQIA+-mense word onderwerp aan geweld, vervolging en diskriminasie (Cas Wepener, Netwerk24, 6 April 2019). | LGBTQ-regte: Sy het onder meer oor LGBTQ-regte gepraat (Max du Preez, Vrye Weekblad, 28 Junie 2019).


LGBTQQIAAP afk. [afkorting van: lesbies, gay, biseksueel, transgender, queer, “questioning”, interseksueel, “allied”, aseksueel, panseksueel] (gebruik om te verwys na persone en gemeenskappe) wat die hele spektrum van menslike seksualiteit en gender insluit.
samestellings:
LGBTQQIAAP-gemeenskap: Elke episode [van die reeks] sal op ’n ander onderwerp fokus waarmee lede van die LGBTQQIAAP-gemeenskap in Suid-Afrika daagliks gekonfronteer word. (Christiaan Boonzaier, Netwerk24, 15 Oktober 2020).


libtert | libterte | (informeel, sleng)
1
(a) (neerhalend, spottend) (belediging deur gewoonlik konserwatiewe gebruik teenoor ’n) vrou – maar soms ook man – met politieke/sosiale/ekonomiese simpatieë en/of neigings wat die spreker/skrywer as links en/of losbandig beskou: Ag lekker vir jou libtert! Hoop jy kry die volle tronk “experience” al is jy net ’n rukkie in die selle. Jou soort is erger as die rooimiere! (“Boikot Jacaranda 94.2 FM”, Facebook, 17 Januarie 2018 ). Dit is nie beswadder. Dit is my opinie. In hulle oge is ek net nog ’n libtard. Ek dink wel ’n libtert is cooler (Johrné van Huyssteen, Twitter, 5 April 2018). (b) (selfspottend) (deur vroue soms – en soms ook mans – gebruik om spottend na hulle self te verwys): En ná baie jare in Kaapstad – ’n plek waar ek tussen ander buitestanders, libterte en weirdos altyd tuis kon voel (Madeleine Barnard, Vrye Weekblad, 17 Mei 2019).

OORSPRONG:
Uit Engels libtard van liberal + retart | Afrikaans: liberaal + tert.


liefdesroman s.nw. | liefdesromans | liefdesromannetjie | (populêre fiksie) leesverhaal langer as ’n romanse waarin die ontwikkeling en verloop van ’n liefdesverhouding tussen geloofwaardige karakters uitgebeeld word. | ENGELS: love story
KYK OOK: romanse, chick lit


liggaamsjuwele s.nw. [versamelnaam] lyfjuwele

liggaamskondoom s.nw. | liggaamskondome | (informeel, skertsend) | SINONIEM(E): lyfkondoom isolasiepak

ligseil s.nw. | ligseile | ligseiltjie | sonseil

ling s.nw. | linge |
1
tweeling.

2
een van ’n tweeling: Sy pa sit voor saam met oom Geelsuiker met die linge in sy arms (Lize Albertyn-du Toit, Die kinders van Spookwerwe, 2019). | ENGELS: twin


liplek- woorddeel so lekker dat ’n mens jou lippe aflek: Daar is 7 soorte liplek-naanbrood en kebabs om van te kies (Sarie, 20 Februarie 2009). | SINONIEM(E): smaaklik | liplek-lekker | ENGELS: finger-licking

liplekker b.nw. [onnadenkende verkorting van: liplek-lekker] [attr. en pred.]: Vandag wil ek […] julle almal aanmoedig om dié liplekker Griekse beesstert te maak (Anél Potgieter, Rapport, 7 Junie 2020 ). Sê tot siens vir koue en duur wegneemkos, en lê weg aan dié liplekker hoenderburgers (Huisgenoot, 26 Mei 2020). Donderdagaande se spesiale aanbieding is die liplekker ribbetjie-en-hoender-gereg teen ’n belaglik min R29,95 (Die Burger, 23 Maart 2000). Uit die lang lys voorgeregte kies ons twee slaaie: diepgebraaide blokkies fetakaas op ’n bed van spinasie- en slaaiblare, en ’n Caesar-slaai, met die gebruiklike liplekker slaaisous, ansjovis en croutons (Die Burger, 6 Februarie 1998).
OPMERKING:
Hoewel dié verkorte vorm dikwels gebruik word, maak dit as byvoeglike naamwoord, wat los van ’n selfstandige naamwoord geskryf word, vir die nadenkende taalgebruiker nie sin nie.
liplek-lekker


liplek-lekker b.nw. [attr. en pred.] Ook lippelek-lekker so smaaklik dat ’n mens jou lippe/vingers aflek: Liplek-lekker hoender (Sonja Jordt, Weg!, 3 Julie 2020). Dit is ’n liplek-lekker, vegetariese bykos (Hanri Wondergem, Beeld, 12 Junie 2020). Albei seekatdisse is liplek-lekker (Rapport, 15 Maart 2020). Prikkel jou smaakknoppies dié sonnige seisoen met ’n #DieLekkerLewe-somertoebroodjie. Dis blitsvinnig, doodmaklik en liplek-lekker (Huisgenoot, 22 Oktober 2018). | SINONIEM(E): watertandlekker | ENGELS: lip-licking good

litmus s.nw. (Engels) lakmoes

lmk afk. [verkorting van: lag my klaar] [ook met hoofletters] (informeel, sosiale media) Ook LMK in informele, geskrewe taal gebruik om die aandag te vestig op iets wat die skrywer snaaks vind; deur ’n skrywer gebruik om aan te dui dat hy/sy (hardop/uitbundig) (wil) lag oor iets, dat iets die lagspiere prikkel: Tog laat die jongste foto van hom en Ace behoorlik die tonge laat klap. “Dis net ’n bietjie te hoog,’’ het een van haar aanhangers op Instagram laat hoor. “As dit my baba was sou ek flou word! Lmk!’’ (Huisgenoot, 26 September 2014). | SINONIEM(E): lol | laat ons lag | ENGELS: lol | laugh(ing) out loud

lobby ww. | het gelobby | (Engels, informeel) steun soek/werf by; druk uitoefen op: Hy het […] die land platgery en ’n menigte takke en leiersfigure gelobby om seker te maak sy faksie se kandidate is boaan die lys vir die verkiesing (Max du Preez, Vrye Weekblad, 21 Junie 2019). Al die voorbrandwerk en gelobby die afgelope paar dae en nou gaan staan die ou man […] en gooi ’n spanner in die works (De Wet Potgieter, Totale aanslag, 2007). | ENGELS: lobby

loep ww. | het geloep | (lekties) loop: Dan loep djy op narrie voet van Hoerikwaggo tot by Kirstenbosch se tuine (Jeremy Vearey, Vrye Weekblad, 5 April 2019).

lol afk. [verkorting van: laat ons lag] [ook met hoofletters] (informeel, sosiale media) Ook LOL in informele, geskrewe taal gebruik om die aandag te vestig op iets wat die skrywer snaaks vind; deur ’n skrywer gebruik om aan te dui dat hy/sy (hardop/uitbundig) (wil) lag oor iets, dat iets die lagspiere prikkel: Kyk na die opmerkings … LOL!!!! (@denina_bernard, Twitter, 14 Januarie 2014). | SINONIEM(E): lmk | LMK | lag my klaar | ENGELS: lol | laugh(ing) out loud

lont s.nw. | lonte | lontjie |
UITDRUKKING(S):
lont lê na die vulstasie se kant toe op ’n ramp afstuur: (Heino du Plessis, Facebook, 3 Mei 2020).


losprysware s.nw. [versamelnaam] (rekenaar) indringerware wat data enkripteer, waarna die kuberaanvaller(s) van die eienaar ’n som geld (dikwels bitcoin) eis om die data weer toeganklik te maak: Losprysware enkripteer die slagoffer se inligting, wat hy dan nie kan gebruik nie. Die kuberkrakers dring aan op ’n losprys om die geënkripteerde inligting weer bruikbaar te maak (Johan Eybers, Rapport, 9 Februarie 2020). | ENGELS: ransomware

lugaanhalingstekens s.nw. [meervoud] gebaar om terwyl iets gesê word tegelyk met die voor- en/of wysvingers van al twee hande in die lug ’n soort krapbeweging te maak wat aan begin- en eindaanhalingstekens herinner, as aanduiding dat dit wat gesê word, ’n min of meer direkte aanhaling van iemand anders se woorde is. | ENGELS: air quotes | finger quotes

lugtaxi s.nw. | lugtaxi’s | ligte vliegtuig wat soos 'n taxi gehuur kan word om kort vlugte te onderneem: Die idee is dat die lugtaxi’s op ’n lae hoogte tussen die lughawe en die stad sal beweeg (Rapport, 30 Junie 2019). | SINONIEM(E): vlieënde taxi
KYK OOK: selfvliegtaxi


lyfgaatjie s.nw. | lyfgaatjies | [verkleinwoord] gaatjie met ’n skerp voorwerp, soos ’n naald, gemaak/gesteek/geskiet in ’n deel van die liggaam buiten die ore met die doel om daardeur ’n ringetjie, knopie of ander voorwerp as persoonlike versiering aan die lyf vas te steek: ’n Oorstelpte Roxi W. van Durban het sonder haar gebruiklike luiperdvelpatroon-uitrusting, maar darem met haar tatoes, lyfgaatjies en pienk gestreepte hare, gehoor sy het die reeks gewen (Claudi Mailovich, Netwerk24, 12 Desember 2014). | ENGELS: body piercing
KYK OOK: lyfjuwele, lyfprieming


lyfjuwele s.nw. [versamelnaam] Ook liggaamsjuwele ringetjies, knopies of ander voorwerpe wat as persoonlike versierings gedra word deur dit êrens aan die lyf vas te steek deur gaatjies wat vir dié doel met ’n skerp voorwerp, soos ’n naald, deur die vel gemaak/gesteek/geskiet/geboor is: Pas verloofde paartjies verklaar nou hul liefde vir mekaar deur pleks van ’n verloofring diamante deur die vel van hul ringvinger te laat steek. Volgens die tydskrif Cosmopolitan bestaan dié soort lyfjuwele uit ’n plat stukkie metaal wat onder die veloppervlak geanker word, met ’n sigbare knoppie wat net soos by ander lyfjuwele in die liggaam, omgeruil kan word (Robyn Lucas, Huisgenoot, 20 Maart 2018 ). Hy het ook grillerige foto’s van sy onlangs verwyderde tepels gedeel – kompleet met lyfjuwele (Kirstin Buick, Huisgenoot, 12 Mei 2016). | ENGELS: body piercings | body jewelry
KYK OOK: lyfgaatjie, lyfprieming


lyfkuns s.nw. [geen meervoud] tatoeëermerke en/of lyfjuwele wat die liggaam op ’n kunstige manier versier: Francois […] het met sy dogter se geboorte haar naam op sy bors laat tatoeëer. Nou is haar gesig ook deel van haar pa se lyfkuns (Abby-Gene Bissolati, Huisgenoot, 18 April 2019). Volgens ’n artikel in die ernstige Britse koerant The Guardian het David Beckham onlangs nog ’n stukkie lyfkuns tot sy versameling van 40 gevoeg – dié keer van ’n sonnestelsel (Marguerite van Wyk, Sarie, 27 Junie 2018). | ENGELS: body art

lyfprieming s.nw. [geen meervoud] Ook liggaamsprieming die deursteek van ’n gaatjie, of meer as een, in enige deel van die liggaam, met die doel om ringetjies, knopies of ander lyfjuwele as persoonlike versierings daarin vas te steek: ’n Persoon wat verantwoordelik is vir die tatoeëring of lyfprieming moet sy hande met seep en warm water was voordat ’n kliënt bedien word. Slegs professionele tatoeëring en lyfpriemingsmasjiene wat op so ’n manier ontwerp en aanmekaar gesit is om besmetting van steriele naalde te voorkom, mag gebruik word vir die aanbring van permanente tatoeëring of lyfprieming (Provinsie Wes-Kaap: Provinsiale koerant, 30 Junie 2003). | ENGELS: body piercing
KYK OOK: lyfgaatjie, lyfjuwele

samestellings:
lyfpriemingsapparaat | lyfpriemingsmasjien


lyn s.nw. | lyne | (dwelmsleng) dwelmmiddel in poeiervorm, gewoonlik kokaïen, wat met behulp van ’n kredietkaart, skeermeslemmetjie en so meer op ’n plat oppervlak in spoortjies (= lyntjies) gevee en dan deur die neus opgesnuif word, byvoorbeeld deur ’n penskag of opgerolde banknoot: Hy is toe na die toilet, waar hy twee lyne kokaïen gesnuif het (Jeanne-Marié Versluis, Beeld, 17 April 2008). | ENGELS: line
’n lyn sny ’n spoortjie/lyntjie kokaïen bymekaarvee en dit (op)snuif: die een lyn ná die ander sny (Kerneels Breytenbach, Hond se gedagte, 2019).